صفحه نخست arrow اقتصاد arrow ارائه تسهيلات، راهكاري آزموده‌شده براي بنگاه‌هاي زودبازده
گفت‌وگوي فرهيختگان با عضو هيات‌علمي مركز تحقيقات استراتژيك شاخه‌سازي
ارائه تسهيلات، راهكاري آزموده‌شده براي بنگاه‌هاي زودبازده
نسخه مناسب چاپ ارسال به دوست
امتیاز: / 0 بدعالی 
20 شهریور 1389 - 17:25
ارائه تسهيلات، راهكاري آزموده‌شده براي بنگاه‌هاي زودبازده

صغری عباس‌نژاد:همه دولت‌هاي گذشته به موضوع اشتغال پرداخته‌اند و هريك طرح‌هايي را به اجرا گذاشته‌اند. در دولت وقت نيز مسوولان لازم ديدند كه متناسب با گسترش بنگاه‌هاي بزرگ كه در دولت‌هاي گذشته شكل گرفت، بنگاه‌هاي كوچك هم تقويت شوند و اين نظام اقتصادي به نحو مطلوب و شايسته‌اي شكل گيرد.

 ارزش افزوده بالا و افزايش صادرات غيرنفتي از عمده بازده‌هاي مورد انتظار دست‌اندركاران اين طرح بود در حالي كه بنگاه‌هاي زودبازده حتي از انحراف 5/3 درصدي پيش‌بيني شده نيز فراتر رفتند، با وجود اين اصرار به تزريق تسهيلات و كارآمد خواندن اين طرح پابرجا است. از طرفي كارشناسان معتقدند زيرساخت‌ها و مطالعات راهبردي در اجراي اين طرح گم بوده است تاجايي كه نقش نظارتي دولت به اجرايي تبديل شد و عدم تناسب تسهيلات با طرح‌ها و عدم توانمندي كارآفرين‌ها، بازاريابي ناموفق در بحث فرآورده‌هاي اين بنگاه‌ها و... اين طرح را از اهدافي چون اشتغالزايي دور كرده است. خبرهاي اخير پيرامون ارائه تسهيلات جديد به بنگاه‌هاي زودبازده است. مسوولان بر اين باورند با پرداخت تسهيلات معادل 11 هزار ميليارد تومان به بنگاه‌هاي زودبازده مي‌توان مشاغل جديدي ايجاد كرد. درواقع طرح بنگاه‌هاي زودبازده با همه انتقادهايي كه به آن شد و با همه ميزان انحراف‌هايي كه در مورد آن اعلام شد ادامه پيدا خواهد كرد. آن‌هم با 11 هزار ميليارد توماني كه هدفش ايجاد حدود 600 هزار شغل جديد است. در مصاحبه با فرزانه مافي عضو هيات‌علمي مركز تحقيقات استراتژيك شاخه‌سازي و آينده‌پژوهي، نظر ايشان را در بحث بنگاه‌هاي زودبازده جويا شديم.

خانم مافي، مسوولان ارائه تسهيلات بيشتر به بنگاه‌هاي زودبازده را در بحث اشتغالزايي موثر مي‌دانند، به نظر شما اين نقش تا چه حد تاثيرگذار است؟
قبل از اجراي طرح بنگاه‌هاي زودبازده بهتر بود بستر‌سازي مناسب صورت مي‌گرفت. بنگاه‌هاي زودبازده در كشور‌هاي آسياي شرقي اجرايي شدند و كارآمد نيز بودند و اشتغالزايي موثري در كشور‌هايي مانند چين، مالزي و اندونزي داشته‌اند. درواقع اثرات خوبي به بار آمد. بايد خاطرنشان كرد كه صرفا قرار نيست تسهيلات پرداخت شود و افراد شغل ايجاد كنند. در درجه اول بستر كار مهم است. در پروسه بنگاه‌هاي زودبازده در كشور ما، دولت بايد نقش ناظر و كنترل‌كننده را ايفا مي‌كرد نه به‌عنوان مجري طرح اعمال نفوذ كند چرا كه در حال حاضر مشخص نيست نظارت و كنترل به عهده چه نهادي است. اگر طرح‌هاي زودبازده بستر‌سازي شده بود و كارآمد عمل مي‌كرد بايد ميزان نرخ بيكاري كاهش مي‌يافت. براساس اطلاعات سازمان آمار ايران نرخ بيكاري از 11 درصد به 14 درصد رسيد يعني سه درصد افزايش نرخ بيكاري را داشتيم. اين در حالي است كه براساس سند فرابخشي اشتغال و كاهش بيكاري، ميزان نرخ بيكاري از 3/12 درصد در سال 83 بايد به 4/8 درصد در سال 88 مي‌رسيد درواقع نه‌تنها كاهش نرخ بيكاري صورت نگرفت بلكه شش درصد افزايش نرخ بيكاري را هم داشتيم. دولت طرح‌هايي مشابه مانند بازنشستگي زودتر از موعد را اجرا كرد با اين وجود هنوز جاي خالي براي جذب نيروي تازه در سازمان‌ها به چشم نمي‌خورد. درواقع بايد در كشور به ساختار اداري و اجتماعي و نوع نگاه مردم و تخصص كارآفرين‌ها پرداخته شود تا بستر براي طرح‌هايي مثل بنگاه‌هاي زودبازده فراهم شود. در غير اين صورت نخواهيم توانست آنطور كه در كشور‌هاي آسياي شرقي اتفاق افتاد، موفق عمل كنيم حتي اگر نقدينگي بيشتر شود يا به قولي تسهيلات بيشتري به بنگاه‌ها پرداخت شود.
نظارت و كنترل در بحث بنگاه‌هاي زودبازده بايد چه روندي را طي كند؟
در كشور‌هاي آسياي شرقی مردم فرآيند نظارت را به عهده داشتند يعني نظارت از سطوح پايين‌تر صورت مي‌پذيرفت بنابراين تخطي كمتري صورت مي‌گرفت و كنترل، موثر عمل مي‌كرد. اين در حالي است كه در كشور ما حتي نظارتي بر واگذاري وام‌ها صورت نمي‌گيرد. ساده‌انگاري است اگر فكر كنيم با تزريق تسهيلات به بنگاه‌ها مشكلات ساختاري آنها حل مي‌شود يا اينكه اگر به مردم پول داده شود به راحتي اشتغالزايي صورت مي‌پذيرد در حالي كه به قول مثل چيني: به جاي دادن ماهي پخته، بايد ماهيگيري را به فرد گرسنه ياد داد.
چه عواملي در ضعف طرح‌هاي زودبازده دخيلند؟
پرداخت تسهيلات با نوع اشتغال در بنگاه‌ها تناسب ندارد. عدم تناسب بين ميزان تسهيلات و هزينه‌هاي پيش‌بيني‌شده در بخش اشتغال اين بنگاه‌ها قابل توجه است. در بخش صنعت و كشاورزي اين مقوله جاي بحث دارد. درواقع هيچ تناسبي ميان ميزان تسهيلات با اشتغال در بخش صنعت در بنگاه‌هاي زودبازده وجود ندارد عدم نظارت و كنترل نيز مزيد علت ناكارآمدي اين طرح بوده است. ديدگاه ديگر در پروسه بنگاه‌ها، بحث عدم توانمندي فارغ‌التحصيلان است يعني در شرايطي كه فارغ‌التحصيلان حتي قادر به نوشتن طرح‌هاي خود نيستند چطور مي‌توانند عملياتي شدن طرح، سوددهي طرح و اشتغالزايي اين طرح‌ها را تضمين كنند. يك گرفتاري بزرگ يا بهتر بگويم واقعيت تلخ بحث عدم توانمندي فارغ‌التحصيلان است و اين توانمند‌سازي در گروي برنامه‌ريزي و پيگيري سازمان‌هايي مانند وزارت كار و ديگر مسوولان ذيربط است.
خصوصي‌سازي تا چه ميزان مي‌تواند بر كارآمدي بنگاه‌ها تاثير بگذارد؟
مسلما قوانين سياست كلي اصل 44 بايد اجرا شود و واگذاري‌ها به بخش خصوصي انجام پذيرد. اصل 44 اتفاق نمي‌افتد مگر اينكه بخش خصوصي دخالت كند، با اين وجود هنوز حضور دولت احساس مي‌شود و كاملا خصوصي‌سازي صورت نگرفته است.
در اين صورت است كه بحث‌هايي در قوانين كار به وجود مي‌آيد كه چنان‌كه مي‌بينيد گاهي كارفرما را دچار مشكل مي‌كند و گاهي در حق كارگر اجحاف مي‌شود. زماني بنگاه‌هاي زودبازده جواب مي‌دهند كه خصوصي‌سازي به معني واقعي وارد صحنه شود.
وزارت كار اعتقاد دارد بنگاه‌هاي زودبازده در امر اشتغال‌زايي كارآيي زيادي داشته است، اين ديدگاه را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
اگر طرح‌هاي زودبازده و بنگاه‌ها درست عمل مي‌كردند نبايد در مقايسه با كشور‌هاي منطقه ناموفق عمل مي‌كرديم. آمار‌ها نشان مي‌دهد خوب كار نكرديم، به‌طور مثال در بحث زمان لازم براي شروع كار در ايران 28 روز را داريم، يعني 28 روز طول مي‌كشد تا فرد شغلي را شروع كند، اين در حالي است كه در كشور‌هاي منطقه مانند تركيه شش روز، در مصر هفت روز و در عربستان 12 روز زمان لازم است. اين آمار مربوط به سال 2008 است. مقايسه آمار سال 2003 با اين سال جالب توجه است. براي ايران از 29 روز به 28 روز بوده است و به همين ترتيب اين تغيير براي تركيه از 38 روز به شش روز، مصر از 37 روز به هفت روز و عربستان از 71 روز به 12 روز بوده است. همچنين در آمار‌هاي ديگر نيز، وضعيت نامناسب كشور در اعمال تغييرات قابل مشاهده است. درمورد مراحل كسب و كار آمار در ايران هشت مرحله در تركيه، مصر و عربستان به ترتيب شش، شش و هفت مرحله را نشان مي‌دهد. در بحث شاخص رتبه فضاي كسب و كار در سال 2003 آمارها حاكي از اين است كه ايران از شاخص 7/3 درصد در سال 2003 به 6/3 رسيد، به ترتيب تركيه از 2/5 به 9/5 و مصر از 1/5 به 3/5 درصد رسيده‌اند. درواقع اين شاخص در كشور ما نزولي بوده است. با تمامي اين تفاسير، تنها راه به بستر‌سازي مناسب در اجراي طرح‌هايي مانند بنگاه‌هاي زودبازده ختم مي‌شود. در غير اين صورت نتيجه‌اي جز هدر رفتن سرمايه ملي و آمار‌هاي نگران‌كننده را نخواهيم داشت.
وضعيت حمايت از توليدات بنگاه‌ها چگونه است؟
تسهيلات به افرادي كه فاقد مهارت حتي در سطح پايين سياست‌هاي مالي هستند، پرداخته مي‌شود و نتيجه‌اي جز متضرر شدن افراد و جامعه حاصل نمي‌شود. از سوي ديگر با در نظر گرفتن اينكه در بنگاه‌هاي زودبازده، بازاريابي محصولات از اهم موارد است مي‌بينيم كه محصولات بنگاه‌ها تنها در بخش محلي عرضه مي‌شوند و حتي حمايت‌هاي لازم در جهت وسعت بازار به منطقه صورت نمي‌گيرد، از طرفي قوانين و مقررات حمايت از توليدكننده آنچنان كه بايد اعمال نمي‌شود. به‌طور مثال در بخش كشاورزي، گردوي داخلي با قيمت 20 تومان و گردوي چيني 15 تومان و گردوي شيلي 13 تومان عرضه مي‌شود، با اين وجود كشاورز حتي رغبت نمي‌كند مزارع خود را آبياري كند چه برسد به اينكه به فكر خودكفايي كشور باشد.
در طرح‌هاي مشابه بنگاه‌هاي زودبازده كشور‌هاي آسياي شرقي چه روندي در حمايت از كارآفرين‌ها صورت گرفت؟
در كشورهايي مثل مالزي و هند يك سازماندهي مردم‌نهاد صورت گرفت كه محصولات را براي فروش به بازار‌هاي محلي و حتي ‌شناساندن به سطوح بالاتر بازار مانند بازارهاي منطقه‌اي و بين‌المللي هدايت كنند. در كشور ما سعي شد از بنگاه‌هاي خانگي در چين تقليد شود در حالي كه آنها با برنامه حساب‌شده طي فرآيند‌هايي نظير سمينار‌هاي كوچك، شبكه‌بندي بازار از محلي به منطقه‌اي و درنهايت ملي قدرت صادرات را در دست گرفتند و تنها به تسهيلات اكتفا نكردند. با وجود اين قوانين و مقررات و شبكه سازماندهي‌شده‌اي براي بازار فروش محصولات بنگاه‌هاي كشور در نظر گرفته نشد. البته نبايد فراموش كنيم كه در پروسه بنگاه‌هاي زودبازده افراد موفق نيز داريم يعني كساني كه طرح‌هاي كارآمدي داشتند و دارند اما طي درگيري‌هاي دولت با بانك در امر واگذاري تسهيلات، اين افراد دچار دردسر مي‌شوند، يعني زماني كه بايد وام به اين بنگاه‌ها داده شود، بانك جلوگيري مي‌كند بنابراين ضربه سنگيني به اين بنگاه‌ها وارد مي‌شود.
 
نظر ها
افزودن جدید جستجو
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
آدرس سایت:
عنوان:
قالب نوشته:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
 
:angry::0:confused::cheer:B):evil::silly::dry::lol::kiss::D:pxinch:
:(:shock::X:side::):P:unsure::woohoo::huh::whistle:;):s
:!::?::idea::arrow:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
< بعدی   قبلی >