سعيد اركانزادهيزدي:دانشگاههاي كشور در زمينه علوم انساني بايد همانند چند دانشگاه كه علوم انساني را در قالب معارف اسلامي ارائه كردهاند، عمل كنند. در علوم انساني نظريات بومي چنداني نداريم و بايد با مهندسي معكوس نظرياتي را كه مورد نياز جامعه است و با فرهنگ ما تناسب دارد، توليد كنيم. ديروز نشست خبري معاونان فرهنگي و دانشجويي وزارت علوم برگزار شد و غلامرضا خواجهسروي معاون فرهنگي وزارت علوم به سوالات خبرنگار فرهيختگان درباره علوم انساني بومي نيز پاسخ گفت. در اين نشست، معاون فرهنگي و اجتماعي وزير علوم درباره علوم انسانياي كه در دانشگاههاي كشور تدريس ميشود، گفت: علوم انسانياي كه در دانشگاههاي ما ارائه ميشود شامل نظرياتي است كه از فرهنگهاي ديگر وارد شده است و متناسب با نيازهاي كشور نيست.
خبرنگار فرهيختگان از معاون فرهنگي وزير علوم پرسيد كه آيا معاونت فرهنگي ميتواند نظرياتي را كه در هر يك از رشتههاي علوم انساني متناسب فرهنگ كشور است و نظريات بومي آن رشته را فهرست كند و در سايت خود قرار دهد؟ كه غلامرضا خواجهسروي پاسخ داد: «اگر واقعا نظريات در علوم انساني وجود داشت كه خيلي خوب بود. در اين حوزه ما ادبيات علمي بومي كمتر داريم. منظور ما ميتواند نوعي ادبيات تطبيقي باشد به اين صورت كه نظريات كشورهاي ديگر را مطرح كنيم و سپس بگوييم كه كداميك از اين نظريات مطلوب كشور ما است و كدام يك مطلوب نيست. در اين زمينه ما فقر ادبيات و نظريه داريم. ما بايد به سمت توليد اين نظريات پيش برويم. در اين مورد هم چارهاي نخواهيم داشت كه علوم انساني غرب را خيلي خوب بشناسيم و فرهنگ اسلامي خود را نيز بشناسيم و از ميان نظريات دست به انتخاب بزنيم. پيشنهاد ما اين است كه در اين زمينه بايد روش مهندسي معكوس را پيش ببريم. يعني علوم انساني بهصورت «معارف اسلامي و...» باشد و چندبعدي پيش برود. برخي از دانشگاههاي ما همچون دانشگاه امام صادق و دانشگاه باقرالعلوم قم از اين شيوه شروع كردهاند و به نظريهپردازي نيز رسيدهاند. اين نوعي سرمايهگذاري است و روش خاص خود را دارد. ما بايد براي اين كار بسياري از دروس را دستكاري كنيم، سقف واحد را برداريم و دروسي را تدريس كنيم كه هويت اسلامي پايه ما را ارائه كند و سپس براساس ديگر نظريات دست به انتخاب بزنيم.» معاون فرهنگي وزارت علوم در پاسخ به سوال ديگر خبرنگار فرهيختگان درباره اضافه كردن اولويت تربيت سياسي در ميان اولويتهاي برنامه عملياتي دانشگاههاي تمدنساز، گفت: «در 11 اولويت تعيينشده قبلي بحث سياسي هيچ تصريحي نشده بود و سياست در حوزه فرهنگ ديده شده بود. اما تصميم گرفته شد اين اولويت در كنار اولويتهاي ديگر نيز باشد. ما براي تربيت كادر سياسي جمهوري اسلامي نيز بايد اين كار را انجام ميداديم كه بنا شد در اولويتهاي ما قرار بگيرد.»
در تيرماه امسال كانونهاي فرهنگي و هنري دانشگاهها با اساسنامه جديدي روبهرو شده بودند كه به گفته برخي از مسوولان كانونها، داراي محدوديتها و نظارتهاي بيشتري است. معاون فرهنگي وزير علوم در پاسخ به سوال خبرنگار فرهيختگان درباره محدود شدن فعاليتهاي كانونهاي فرهنگي و هنري نيز گفت: «كانونهاي فرهنگي و هنري با اصلاح آييننامه برخي از كانونهاي فرهنگي- هنري معتقد بودند كه دانشگاهها همكاري لازم را با آنها انجام نميدهند و از سوي ديگر دانشگاه نيز انتظاراتي از كانونهاي فرهنگي- هنري دارند. در گذشته در اين زمينه آييننامه مشخصي وجود نداشت. شوراي عالي انقلاب فرهنگي با ورود به اين بحث يك سند بالادستي تهيه كرد و وزارت علوم نيز براساس همان آييننامه كانونهاي فرهنگي و هنري را اصلاح كرد. در اين آييننامه ساختارهاي قبلي حذف نشده است. اكنون يك گروه ناظر در دانشگاه تشكيل ميشود كه مهمترين هدف آن كمك در تقويت كانونهاي فرهنگي و هنري است و در همين زمينه مديركل فرهنگي وزارت علوم نيز موظف شده در دوره جديد بهعنوان همكار اين كانونها حضور پررنگتري در برنامههاي فرهنگي و هنري داشته باشند.»
خبرنگار فرهيختگان از محمود ملاباشي معاون دانشجويي وزير علوم نيز درخصوص تعداد دانشجويان مهاجر به كشورهاي غربي براي تحصيل پرسيد. چندي پيش معاون پژوهشي دانشگاه صنعتيشريف، آمار منتشرشده درباره مهاجرت نخبگان را غيرواقعي دانسته بود. ملاباشي در اينباره گفت: «آمار ما مربوط به كساني است كه به معاونت دانشجويي مراجعه ميكنند و متقاضي تسهيلات خروج از كشور هستند. اين آمار به تفكيك رشتهها و سال تحصيلي موجود است ولي اما ما نميدانيم كساني كه احتياج به تسهيلاتي مثل معافيت سربازي ندارند، چه تعدادي هستند. اما وزارت خارجه داراي معياري براي دانشجويان مشغول به تحصيل در سراسر دنيا است كه اين آمار به ما ميگويد حدود 60 هزار دانشجوي ايراني در خارج از ايران در حال تحصيل هستند. آمار اين دانشجويان را هم به تفكيك كشورهاي مختلف داريم. البته از اين تعداد حدود 45 هزار دانشجو در مقطع كارداني و كارشناسي هستند. يعني ميتوان گفت كه مهاجرت نخبگان براي 15 هزار نفر اتفاق ميافتد.»
معاون دانشجويي وزير علوم گفت: «الان در كشور مالزي شش هزار دانشجو، در اوكراين چهار هزار دانشجو و در هند 7 هزار و 500 دانشجو داريم. اين آماري است كه رايزنهاي علمي با دادن تسهيلات به دانشجويان ارائه ميكنند. جمع اين آمار در كشورهاي مختلف زير 60 هزار دانشجو است.»