روند مذاكرات آمريكا با متحدانش براي جلب موافقت آنها به اعمال تحريمهاي شديدتر عليه ايران به جايي رسيده است كه كاترين اشتون، رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا براي هيلاري كلينتون، وزير امور خارجه آمريكا نامهاي نوشت و در آن از امكان تصويب قانوني در آمريكا كه شركتهاي عرضهكننده بنزين به ايران را تحريم ميكند، شديدا ابراز نگراني كرد.
اشتون، كه اخيرا جايگزين خاوير سولانا، مسوول سياستخارجي سابق اتحاديه اروپا شده است، روز چهارشنبه هفته گذشته به نمايندگان پارلمان اروپا برنامه پنج ساله خود را ارائه كرد.
روز گذشته روزنامه آمريكايي واشنگتنپست از نامهاي كه اشتون روز 26 فوريه براي كلينتون نوشته بود، خبر داد. در اين نامه رئيس دستگاه ديپلماسي اروپا «نگراني شديد اتحاديه اروپا» از دو طرح قانوني كه بهطور جداگانه در مجلس نمايندگان و سناي آمريكا تصويب شده بودند را بيان كرد. اين اسناد مجازات شركتهايي كه به ايران بنزين پالايش شده عرضه ميكنند و همچنين شركتهاي بيمهكننده و ارائهدهنده خدمات جابهجايي بار براي ايران را در نظر دارد. اشتون در نامهاش خاطرنشان كرد اين طرحهاي قانوني «استفاده از قوانين آمريكا در خارج از اين كشور را در نظر دارند كه چنين چيزي مغاير با توافقنامههاي اتحاديه اروپا و آمريكا مورخ سال 1998 ميباشد.» براساس اين سند، چنين تحريمهايي در رابطه با اتحاديه اروپا اعتبار ندارند، چراكه اتحاديه اروپا متعهد به همكاري با آمريكا در مقابله با تهديد ايران براي جامعه جهاني شده است. تحليلگران معتقدند مشكل استفاده از تحريمهاي آمريكايي در خارج از آمريكا به دفعات در روابط اروپا وآمريكا ايجاد شده است. وي افزود: «آمريكاييها بدون توجه به اينكه چه كشوري را تحريم ميكنند، اگر ديگران به آن ملحق نشوند، دشواريهايي براي كاربرد اين قانون خواهند داشت. علاوه بر اين، شركتهاي آمريكايي نيز لطمه خواهند ديد. به اين ترتيب واكنش اتحاديه اروپا طبيعي است.»
تحليلگران معتقدند تحريم در رابطه با ايران تنها در صورتي مفيد خواهد بود كه شوراي امنيت سازمان ملل متحد آنها را تاييد كند و استفاده از آنها براي همگان الزامي باشد. الكساندر پيكايف، رئيس اداره خلع سلاح و حل و فصل مناقشات انستيتو اقتصاد جهاني و روابط بينالملل آكادمي علوم روسيه معتقد است: «پيامد استفاده از چنين قانوني براي بخش تجاري اروپا به گونهاي است كه اتحاديه اروپا نميتوانست واكنشي از خود نشان ندهد. بهعنوان مثال، براي يونان، ايران مهمترين عرضهكننده سوخت است.»
اين كارشناس معتقد است: «علاوه بر اين، اتحاديه اروپا از اينكه آمريكاييها تصميماتي يكسويه اتخاذ ميكنند، ناراضي است. مساله تحريم عليه ايران در چارچوب 1+5 بررسي ميشود كه در آنجا هم رديف با روسيه، آمريكا و چين، سه كشور اتحاديه اروپا و خود اشتون به نمايندگي از اتحاديه اروپا حضور دارند. كاملا محتمل است تصويب قانون آمريكايي شانس تاييد قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل متحد عليه ايران را تا حد بسياري از بين ببرد.» به عقيده پيكايف، اروپاييها اميدوارند باراك اوباما، رئيسجمهور آمريكا اين طرح قانوني را وتو كند. احتمالا اين اقدام اشتون نيز با همين هدف بوده است. از سوي ديگر ديويد ميليبند، وزير امورخارجه انگليس به چين سفر ميكند و منابع خبري غربي اعلام كردهاند كه وي در ديدار خود با مقامات چيني درخصوص تحريم ايران به گفتوگو خواهد پرداخت. سفر ديويد ميليبند كه سه روز به طول خواهد انجاميد از امروز آغاز ميشود و قرار است وي در مدت اقامت خود در پكن با همتاي چينياش و نخستوزير اين كشور درباره ايران گفتوگو كند. سفير انگليس در چين نيز گفته است در جريان سفر وزير خارجه كشورش به پكن، مساله هستهاي ايران در صدر مذاكرات وي با مقامهاي چيني قرار خواهد داشت. «سباستين وود» به خبرنگاران گفت كه مساله ايران در صدر فهرست مسائلي است كه ميليبند درباره آن با رهبران چين گفتوگو خواهد كرد. وود در ادامه گفت: «تاكيد چين بر تعامل و ديپلماسي با ايران است و حل وفصل هرچه سريعتر مساله هستهاي اين كشور را خواستار است.»
روز گذشته نيز عربستان سعودي سخنان مقامات آمريكايي مبنيبر چراغ سبز رياض به آمريكا براي تحريم ايران را تكذيب كردند. رابرت گيتس، وزير دفاع آمريكا در سفري كه به كشورهاي عربستان و امارات عربي متحده داشت اعلام كرد كه با مقامات اين دو كشور صحبت كرده است تا از نفوذ خود بر چين براي راضي كردن اين كشور به تحريم بنزين ايران، استفاده كنند. خبرگزاري اسپياي (خبرگزاري سعودي پرس) به نقل از يك «منبع رسمي» گفت كه گزارشهايي كه حاكي از اين است كه رياض نسبت به استفاده از نفوذ خود براي جلب حمايت چين از تحريمهاي سازمان ملل عليه ايران ابراز آمادگي كرده است، دروغ است.
به گزارش خبرگزاري فرانسه، اين خبرگزاري به نقل از اين منبع گزارش داد: اين مساله نادرست است. در طول سفر رابرت گيتس، وزير دفاع آمريكا كه اخيرا به رياض سفر كرده بود درباره اين مساله گفتوگويي صورت نگرفت.
به گزارش ايسنا، دولت عربستان اغلب ديدگاه رسمي خود درباره مسائل حساس را بهعنوان «منابع رسمي» نامشخص كه با خبرگزاري اسپياي گفتوگو ميكنند ابراز ميكند. گيتس روز چهارشنبه به عربستان و روز پنجشنبه به ابوظبي سفر كرد تا درباره تلاشهاي واشنگتن براي اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران گفتوگو كند. گيتس در جمع خبرنگاران در ابوظبي مدعي شد كه احساس ميكند اين دو كشور حاشيه خليج فارس براي استفاده از نفوذ اقتصادي خود به منظور متقاعد كردن چين به قطع مخالفت با تحريمها آمادگي دارند. رابرت گيتس گفت: من احساس ميكنم تمايل به انجام اين كار وجود دارد. وزير دفاع آمريكا با ادعاي اينكه روسيه نسبت به چين براي حمايت از تحريمها آمادهتر است گفت: «عربستان و امارات علاوه بر آن براي متقاعد كردن روسيه در اين زمينه نيز آمادهاند، اگرچه در زمينه روسيه نياز كمتري به انجام اين كار است و تمركز اصلي عمدتا بر روي چين است.» مقامات آمريكايي بر اين عقيدهاند كه عربستان و امارات ميتوانند به خاطر صادرات گسترده نفت به چين پكن را تحت تاثير قرار دهند. اما چين علاوه بر آن مقادير بسياري نفت از ايران ميخرد و تاكنون از اعمال فشار به تهران خودداري كرده است.
